• Pandemide “İçimde bir sıkıntı var” diyorsanız, dikkat!

    Pandemide “İçimde bir sıkıntı var” diyorsanız, dikkat!

    Türk Gastroenteroloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Birol Özer, İrritabl Bağırsak Sendromu(İBS)’nu, “Kendini, karın ağrısı ile birlikte dışkılama şekil ve sıklığında değişiklik olarakgösteren fonksiyonel bir bağırsak hastalığıdır.” diye tanımladı.

    19 Nisan Dünya İBS Günü ve 1-30 Nisan İBS Farkındalık Ayı boyunca, toplumda sık görülen ve yaşam kalitesini de olumsuz etkileten “İrritabl Bağırsak Sendromu(İBS) hakkında farkındalık çalışmaları yürütülüyor.

    Türk Gastroenteroloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Birol Özer, İrritabl Bağırsak Sendromu(İBS)’nu, “Kendini, karın ağrısı ile birlikte dışkılama şekil ve sıklığında değişiklik olarakgösteren fonksiyonel bir bağırsak hastalığıdır.” diye tanımlayarak, şöyle devam etti:

    “İBS hastalarında son üç ayda haftada en az bir gün tekrarlayan karın ağrısı olur. Karın ağrısıbu hastalığın olmazsa olmaz bulgusudur. İBS hastalarının bazılarında ishal, bazılarındakabızlık ön planda olabilir. Bazen de hem ishal hem de kabızlık görülebilir. Yanı sıra gaz vekarın şişkinliği de olabilir. Karın ağrısının temel özelliği dışkılama ile azalması ve uykudaolmamasıdır. Eğer bir hastada uykudan uyandıran karın ağrısı var ise başka hastalıklardüşünülmelidir. Hastalığın sıklığı ülkemizde ve dünya genelinde %10-20 civarındadır. Kadınlarda daha sıktır ve hastalık 50 yaşından genç topluluklarda görülmektedir. Hastalarınancak %15’i tıbbi yardım için başvurmaktadır. Sağlıklı bireylere göre yıllık işgücü kaybı 3-4 gün daha fazladır. Tekrarlayıcı müzmin bir hastalık olan İBS’de hastaların endişesini arttıran, hayatım bundan sonra nasıl olacak, kötü başka bir hastalığa dönüşür mü sorusudur. İBS’ninsağkalıma olumsuz bir etkisi yoktur. Başka bir hastalığa ya da kansere dönüşüm olmaz. Ancak yaşam kalitesini bozar. Yakınmalar bazen o kadar şiddetli olur ki hastalar buyakınmaları çekmektense 10-15 yıllık yaşam beklentisinden vazgeçmeyi göze alabileceklerinibildirirler. Yapılan bir araştırmada, hastalara ‘%1 ani ölüm riski olan ancak şikayetleriiyileştirecek bir ilaç var, kullanır mısınız?’ diye sorulduğunda hastaların büyük çoğunluğukabul edeceklerini belirtmişlerdir. Hastalığın nedeni tam aydınlatılamamış olmakla birliktebeyin bağırsak ekseninde iki yönlü düzensiz iletişim olduğu bildirilmiştir. Bu durum, midebağırsak hareketlerine, bağırsak salgılarına ve hastanın hissine etki ederek şikayetlerin ortaya çıkmasına neden olur. Ayrıca genetik faktörler, kişilik özellikleri, strese fizyolojik cevaptakideğişiklik, düşük dereceli gastrointestinal inflamasyon, mikrobiyatadaki değişiklikler, geçirilmiş bağırsak enfeksiyon sekelleri (post enfeksiyoz İBS gibi) de hastalığın gelişmesindeetkili sebeplerdir.”

    Pandemide İBS Semptomlarında artış var

    Dünyayı etkisi altına alan Covid-19 pandemisinde İBS semptomlarında bir artış ortaya çıktığına dikkat çeken Prof. Dr. Özer, bunun muhtemel nedenlerinden birisinin yeni tip coronavirüsünün mide-bağırsak sistemini etkilemesi, diğeri ise yaşanan yaygın stresin hastalığı tetiklemesi olduğunu belirtti.

    İBS belirtilerinin ülseratif kolit, Crohn hastalığı gibi inflamatuar bağırsak hastalıkları, çölyakhastalığı ve karbonhidrat emilim bozuklukları ile karışabildiğini söyleyen Prof. Dr. Özer,“İBS tanısında önemli olan hastanın öyküsü ve fizik muayene bulgularıdır. İBS’ye özgül tetkik olmadığı için tanıda temel kan testleri dışında tetkik yapmaya gerek yoktur. Bu testlerin normal olması olası diğer hastalıkların dışlanmasını sağlar. Başka hastalığı düşündürecek bulgu yok ise dışkıda parazit araması ve 45 yaşından küçük ise kolonoskopi (kalın bağırsağın ucu kameralı cihaz ile incelenmesi) yapılması önerilmez. Gıda alerjisinin erişkinlerdesıklığının az olması nedeniyle bu hasta grubunda test edilmesi gereksizdir.” dedi.

    Hastayı dinlemek ve eğitmek 

    Prof. Dr. Birol Özer, aktif olarak hastaları dinlemenin, hastalığı hakkında bilgilendirmenin veeğitmenin, tedavi için gerçekçi beklentiler belirlemenin, rahatsız edici semptomlarıyönetmenin İBS tedavisinin temelini oluşturduğunu söyleyerek, “Şikayetleri hafif olan, yaşamkalitesi bozulmayan hastalarda ilaçtan önce diyet ve egzersiz ilk önerilen tedavilerdir. Baklagiller, lahana, brokoli, karnıbahar gibi gaz yapan gıdalar tüketilmemelidir. Laktoz içerensüt ürünleri gibi diyetten çıkarılacak gıdalar diyetisyen yardımı ile belirlenmelidir ve ikihaftalık kısıtlama ile cevap elde edilemedi ise faydasız olduğu düşünülmelidir. Bitkisel (papatya çayı, rezene tohumları gibi) tedavilerin ve probiyotiklerin yararı kanıtlanmamıştır. Günde 20-60 dk. ve haftada 3-5 gün yapılan fizik aktivitenin yakınmaları azalttığıgösterilmiştir. Bu tedbirler ile iyileşmeyen ve yaşam kalitesi bozulan hastalarda ilaçtedavisine geçilmelidir. Bu hastalığa özgü etkili bir ilaç henüz geliştirilememiştir. Bu nedenletedavide kullandığımız ilaçlar kabızlık, ishal, karın ağrısı, endişe, stress, gaz ve şişkinlik gibişikayetleri gidermeye yöneliktir. Tedavi ile iyileşen hastalarda ilerleyen aylardayakınmalarının tekrarlayabileceği unutulmamalıdır. Bu durumda yeni bir bulgu eklenmedi iseek bir tetkik yapmadan daha önce kullanılan tedavi seçenekleri aynen kullanılabilir. Zorvakalarda hastalığın yönetiminin doktor, uzman hemşire, diyetisyen, psikolog ve hattapsikiyatristten oluşan bir ekip tarafından yapılması tedavi başarısını artıracaktır.” diye belirtti.

    En fazla tanı koyulan dördüncü belirti

    Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Serhat Bor da, İBS’nin günlük pratikte Gastroenteroloji uzmanlarının en sık gördüğü olgular arasında olup Aile Hekimleri arasında en fazla koyulan 4. tanı olduğunu belirtti.

    Prof. Dr. Bor, “Tedaviye dirençli ve zor ikna olan hastaların sıklıkla bir ileri uzmanlık alanı olarak Gastroenteroloji Hekimlerine başvurduğu görülür. Gaitada gizli kan aranması özellikle 45 yaş üstünde yakınması olsun olmasın herkesin yaptırması gereken bir kontrol muayenesidir. Alarm bulguları yoksa kolonoskopi gibi ileri incelemeler gerekmez. Normal çıkan bir kolonoskopiden sonra bu tetkikin yinelenmesi gerekmez. Yakınmaların yinelemesi kesinlikle kolonoskopi tekrarı endikasyonu değildir.” dedi

    Kolonoskopi ne zaman yapılır?

    Prof. Dr. Bor ileri tetkik ve kolonoskopinin daha önce hiçbir yakınması olmayan bir kişide 45 yaşından sonra yakınmaların başlaması, istemsiz kilo kaybı, geceleri derin uykudan uyandıran yakınmalar, ailede kolon kanseri, iltihabi bağırsak hastalığı, çölyak hastalığı bulunması,anemi, rektal kanama veya kanlı diyare belirtileri olduğunda yapılmasını; ayrıca kişinin yakınması olmasa da birinci derece akrabada bağırsak kanseri varlığında indeks hastanın yaşına göre inceleme yapılması gerektiğini belirtti.

    Prof. Dr. Bor ayrıca, “Kolonoskopi için yaş sınırı örneğin ABD’de uzun süre 50 olarak kabul edilmiş fakat yakınlarda 45’e indirilmiştir. Ülkemiz için Türk Gastroenteroloji Derneği Polip ve Kolon Kanseri Çalışma grubunun önerisi de bu yöndedir.” dedi.

    Bulgular her zaman kansere işaret etmez

    İBS’de kanser riskinin bu hastalığın bulunmadığı kişilere göre artmayacağını belirten Prof. Dr. Bor, “Zaten çok sık doktora gidip, çok sayıda tetkik yaptırdıklarından belki de hiçbir tetkik yapılmayanlara göre riskleri daha az da olabilir. Ne yazık ki gereksiz kolesistektomigibi bazı sorunların sıklığı fazladır, çünkü yakınmalar masum bir safra kesesi taşına bağlanabilir. Özellikle İBS-D olgularında yakınmalar kolesistektomi sonrası daha da artabilir.” diye belirtti.

    Hastalık psikolojik yakınmaları artırır 

    Bu hastalığın sadece psikolojik olarak tanımlanmamasını aktaran Prof. Dr. Serhat Bor, “Bununla birlikte kişinin psikolojik durumu ile çok yakın ilişkisi vardır. Yakınmalar psikolojik sorunların ve özellikle de gereksiz kanser korkusunun varlığında daha da kötüye gider. Bazen zeminde hiçbir hastalık yokken sürekli yakınma üreten olgular da vardır ve bu hastalar doğrudan psikiyatri hekimlerine başvurmalıdır. Altta yatan psikiyatrik hastalıklarla yüzleşilememesi tedaviyi daha da zorlaştırır. Özellikle seksüel ve fiziksel taciz, insest gibi sorunlar varlığında tedavi çok zorlaşır.” dedi.

    Yorum Yap →

Yorum Yap

Yanıtı iptal et