Aspartam tehlikesi ve risk değerlendirme sonuçları yayınlandı

Şekersiz tatlandırıcı aspartamın sağlık üzerindeki etkilerine ilişkin değerlendirmeler bugün Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ile Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Gıda Katkı Maddeleri Ortak Uzman Komitesi tarafından yayınlandı ( JECFA) . İnsanlarda karsinojenisite için "sınırlı kanıtlara" atıfta bulunan IARC, aspartamı insanlar için muhtemelen kanserojen olarak sınıflandırdı (IARC Grup 2B) ve JECFA, kabul edilebilir günlük 40 mg/kg vücut ağırlığı alımını yeniden teyit etti.

Aspartam, 1980'lerden beri diyet içecekleri, sakız, jelatin, dondurma, yoğurt gibi süt ürünleri, kahvaltılık gevrek, diş macunu ve öksürük pastili ve çiğnenebilir ilaçlar gibi çeşitli yiyecek ve içecek ürünlerinde yaygın olarak kullanılan yapay (kimyasal) bir tatlandırıcıdır. 

"Kanser, dünya çapında önde gelen ölüm nedenlerinden biridir. Her yıl 6 kişiden 1'i kanserden ölüyor. DSÖ Beslenme ve Gıda Güvenliği Departmanı Direktörü Dr Francesco Branca, bilim, bu sayıları ve insan ölümlerini azaltmak umuduyla, kanserin olası başlatıcı veya kolaylaştırıcı faktörlerini değerlendirmek için sürekli olarak genişliyor. "Aspartam değerlendirmeleri, yaygın olarak kullanılan dozlarda güvenlik önemli bir endişe konusu olmasa da, daha fazla ve daha iyi çalışmalarla araştırılması gereken potansiyel etkilerin tanımlandığını göstermiştir."

İki kuruluş, potansiyel kanserojen tehlikeyi ve aspartam tüketimiyle ilişkili diğer sağlık risklerini değerlendirmek için bağımsız ancak tamamlayıcı incelemeler yürüttü. Bu, IARC'nin aspartamı ilk kez ve JECFA'yı üçüncü kez değerlendirişiydi.

Mevcut bilimsel literatürü gözden geçirdikten sonra, her iki değerlendirme de kanser (ve diğer sağlık etkileri) için mevcut kanıtlardaki sınırlamaları kaydetti.

IARC, insanlarda kansere (özellikle karaciğer kanserinin bir türü olan hepatoselüler karsinom) ilişkin sınırlı kanıtlar temelinde aspartamı insanlar için muhtemelen kanserojen (Grup 2B) olarak sınıflandırdı. Deney hayvanlarında kanser için sınırlı kanıt ve kansere neden olan olası mekanizmalarla ilgili sınırlı kanıt da vardı.

JECFA, değerlendirilen verilerin, aspartam için önceden belirlenen 0-40 mg/kg vücut ağırlığı kabul edilebilir günlük alımını (ADI) değiştirmek için yeterli bir neden göstermediği sonucuna varmıştır. Bu nedenle komite, bir kişinin günlük bu sınır dahilinde tüketmesinin güvenli olduğunu yeniden teyit etti. Örneğin, 200 veya 300 mg aspartam içeren bir kutu diyet meşrubatla, 70 kg ağırlığındaki bir yetişkinin, diğer gıda kaynaklarından başka bir alım yapmadığı varsayılarak, kabul edilebilir günlük alımı aşması için günde 9-14 kutudan fazla tüketmesi gerekir.

IARC'nin tehlike belirlemeleri, bir ajanın spesifik özelliklerini ve zarara, yani kansere neden olma potansiyelini belirleyerek kanserojenliğini anlamanın ilk temel adımıdır. IARC sınıflandırmaları, bir ajanın insanlarda kansere neden olup olmayacağına ilişkin bilimsel kanıtların gücünü yansıtır, ancak belirli bir maruz kalma düzeyinde kanser geliştirme riskini yansıtmaz. IARC tehlike değerlendirmesi, tüm maruz kalma türlerini (örn. beslenme, mesleki) dikkate alır. Grup 2B'deki kanıtın gücü sınıflandırması, 4 seviye arasında üçüncü en yüksek seviyedir ve genellikle insanlarda kanser için sınırlı ancak ikna edici olmayan kanıtlar olduğunda veya deney hayvanlarında kanser için ikna edici kanıtlar olduğunda kullanılır, ancak ikiside değil.

Dr Mary Schubauer, "İnsanlarda ve hayvanlarda kanserojenliğe ilişkin sınırlı kanıtların ve kanserojenliğin nasıl meydana gelebileceğine ilişkin sınırlı mekanik kanıtların bulguları, aspartam tüketiminin kanserojen bir tehlike oluşturup oluşturmadığına dair anlayışımızı geliştirmek için daha fazla araştırmaya duyulan ihtiyacın altını çiziyor" dedi.

JECFA'nın risk değerlendirmeleri, belirli bir tür zararın, yani kanserin, belirli koşullar ve maruz kalma seviyeleri altında meydana gelme olasılığını belirler. JECFA'nın müzakerelerinde IARC sınıflandırmalarını hesaba katması alışılmadık bir durum değildir.

DSÖ Standartlar ve Bilimsel Danışmanlık Başkanı Dr. Gıda ve Beslenme Birimi. "Mevcut kohortlarda daha uzun takip ve tekrarlanan diyet anketleri ile daha iyi çalışmalara ihtiyacımız var. İnsülin regülasyonu, metabolik sendrom ve diyabet ile ilgili mekanik yolların, özellikle de kanserojenite ile ilgili çalışmalarını içeren, randomize kontrollü çalışmalara ihtiyacımız var."