Antidepresanlar, demans hastalarında bilişsel gerilemeyi hızlandırır
Yeni araştırma, demans hastalarında antidepresan kullanımının bilişsel fonksiyonlarda daha hızlı düşüşle ilişkili olabileceğini gösteriyor.
İsveç'te yapılan kapsamlı bir araştırma, demans hastalarında antidepresan kullanımının bilişsel fonksiyonlardaki gerilemeyi hızlandırabileceğine dair endişe verici bulgular ortaya koydu. BMC Tıp Fakültesi'nde yayınlanan çalışma, yaklaşık 19.000 demans hastasını inceleyerek önemli sonuçlara ulaştı.
Araştırmacılar, 2007-2018 yılları arasında İsveç Bilişsel/Demans Bozuklukları Sicili'nden (SveDem) alınan verileri kullandı. İncelenen hastaların yaklaşık %23'ü depresyon tedavisi için antidepresan kullanıyordu. Yaş ortalaması 78,2 olan katılımcıların %54,5'i kadındı.
Çalışmanın Önemli Bulguları
Araştırma sonuçlarına göre, antidepresan kullanan demans hastalarında, kullanmayanlara kıyasla Mini-Zihinsel Durum Muayenesi (MMSE) puanlarında yıllık 0,30 puan daha fazla düşüş görüldü. Bu, tüm antidepresan kategorileri ve demans türleri için geçerliydi.
Daha da dikkat çekici olan, farklı antidepresan türlerinin bilişsel gerileme üzerinde farklı etkilere sahip olduğunun tespit edilmesi:
- SSRI (Seçici Serotonin Geri Alım İnhibitörleri) grubu ilaçlar, SNRI veya trisiklik antidepresanlara göre daha hızlı bilişsel gerilemeyle ilişkilendirildi
- SSRI grubu içinde escitalopram (Lexapro), sertralinden (Zoloft) daha hızlı bilişsel düşüşe neden olurken, sitalopram (Celexa) kullananlarda düşüş daha yavaştı
- Atipik bir antidepresan olan mirtazapin (Remeron), bilişsel işlevler üzerinde daha az zararlı etki gösterdi
- Yüksek dozda SSRI kullanımı, şiddetli demans, kırık ve ölüm riskinde artışla ilişkilendirildi
Araştırmacılar ayrıca, antidepresanların bilişsel gerileme üzerindeki etkisinin, başlangıç MMSE puanları düşük olan erkeklerde daha belirgin olduğunu tespit etti.
Uzmanlar Tedbirli Yaklaşım Öneriyor
UTHealth Houston Yaşlanma Enstitüsü Genel Müdürü Dr. Aanand Naik, çalışma sonuçlarının aşırı yorumlanmaması gerektiğini vurguluyor: "Depresyon ilacı ihtiyacı muhtemelen kötüleşen davranışsal semptomların başlangıcını ve demansın ilerlemesini müjdeliyor olabilir."
Providence Saint John's Sağlık Merkezi'nden geriatrik psikiyatrist Dr. David Merrill ise, "SSRI'lar nörotransmiter sistemlerini bilişsel bozulmayı şiddetlendirecek şekilde etkileyebilir. Ayrıca depresif semptomların kendileri de doğal olarak bilişsel gerilemeye katkıda bulunabilir" diyor.
Dr. Merrill, klinisyenlere şu önerilerde bulunuyor: "Depresif semptomların şiddetini kapsamlı bir şekilde değerlendirmeli ve psikoterapi veya davranışçı terapiler gibi ilaç dışı müdahaleleri birinci basamak tedaviler olarak düşünmelidir. Antidepresan gerekli görülürse, daha olumlu bilişsel profile sahip ilaçlar seçilmeli ve hastanın bilişsel işlevi zaman içinde yakından izlenmelidir."
Demans ve Depresyon İlişkisi
Amerika Birleşik Devletleri'nde 65 yaş ve üstü yetişkinlerin %4'ünde demans görülürken, bu oran 85 yaş üzeri kişilerde %13'e yükseliyor. Demans hastalarının yaklaşık %30-50'sinde depresyon belirtileri ortaya çıkıyor.
Uzmanlar, bu araştırma sonuçlarının önemli olduğunu, ancak antidepresanların bilişsel gerilemenin doğrudan nedeni mi yoksa depresyonun ve diğer nöropsikiyatrik sorunların bir göstergesi mi olduğunu belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu belirtiyorlar.
