Alzheimer hastalığına karşı erken uyarı: Hafif bilişsel bozukluk

Anahtarlarınızı unutmak ya da görevlerinizi planlamakta zorlanmak, yaşlanmanın normal bir parçası gibi görünebilir. Ancak bu durumlar, Alzheimer hastalığının erken bir belirtisi olabilecek hafif bilişsel bozukluk (HBB) adı verilen daha ciddi bir sorunun işareti olabilir.

HBB, bilişsel işlevlerde hafif ama fark edilebilir bir düşüş anlamına gelir. HBB’li kişiler günlük yaşamlarını sürdürebilirler, ancak unutkanlık, dikkat dağınıklığı, karar verme zorluğu veya dil problemleri gibi sorunlar yaşayabilirler. HBB’nin en yaygın nedeni Alzheimer hastalığıdır ve HBB’li kişilerin yaklaşık yarısı beş yıl içinde demansa ilerler.

Ne yazık ki, HBB’li çoğu insan bunun farkında değildir ve bu nedenle önleyici tedbirler alamaz veya Alzheimer hastalığının ilerlemesini yavaşlatabilecek yeni tedavilerden yararlanamazlar. USC Dornsife Edebiyat, Sanat ve Bilim Koleji’ndeki araştırmacılar tarafından yayınlanan iki yeni çalışma, HBB’nin tespitindeki büyük boşluğu ortaya koymaktadır.

Araştırmacılar, 65 yaş ve üzeri 40 milyon Medicare yararlanıcısının verilerini analiz ettiler ve HBB tanısı konan oranı bu yaş grubunda beklenen oranla karşılaştırdılar. Beklenen vakaların sadece %8’inden daha azının gerçekten tanı konduğunu buldular. Başka bir deyişle, yaş ve cinsiyete göre HBB hastası olduğu tahmin edilen 8 milyon kişiden yaklaşık 7,4 milyonu tanısız kalmıştır.

Araştırmaları yöneten Soeren Mattke, “Bu çalışma, soruna ilişkin farkındalığı artırmayı amaçlıyor” diyor. “Bilişteki erken değişikliklere dikkat edin ve bunları doktorunuza bildirin. Bir değerlendirme isteyin.” Mattke ayrıca doktorlara da sesleniyor: “Yaşlanma ile patolojik bilişsel gerileme arasında ölçülebilir bir fark var ve ikincisini erken tespit etmek, yakın zamanda onaylanmış Alzheimer tedavilerinden fayda görecek hastaları belirleyebilir.”

HBB’nin görülme sıklığı sosyoekonomik ve klinik faktörlerden etkilenmektedir. Kalp-damar hastalığı, diyabet, hipertansiyon ve diğer sağlık sorunları olan kişiler demans da dahil olmak üzere bilişsel gerileme açısından daha yüksek risk altındadır. Bu sağlık sorunları, daha az eğitimli olanlar ve Siyah ve Hispanik Amerikalılar da dahil olmak üzere tarihsel olarak dezavantajlı grupların üyeleri arasında daha yaygındır.

Araştırmacılar bu gruplarda HBB tespitinin daha da zayıf olduğunu buldular. Mattke bunun endişe verici olduğunu çünkü bu popülasyonlardaki genel hastalık yükünün daha yüksek olduğunu söylüyor. “Yani iki kez vuruluyorlar: Riskleri daha yüksek, ancak tespit oranları daha düşük.”

Alzheimer Hastalığını Önleme Dergisi’nde yayınlanan ikinci bir çalışma, 200.000 bireysel birinci basamak klinisyenini incelemiş ve bunların yüzde 99’una HBB tanısının eksik konduğunu ortaya çıkarmıştır. Mattke, “Bu vakaları maksimum terapötik potansiyel için yeterince erken bulabilecek, HBB’yi teşhis edebilecek konumda olan doktorların gerçekten çok küçük bir kısmı var” diye açıklıyor.

HBB sakatlığa neden olmazken demans, daha ciddi bilişsel bozuklukları yansıtan sakatlayıcı bir durumdur. USC Keck Tıp Okulu’nda aile hekimliği klinik profesörü ve BOLD Demans Erken Teşhis Merkezi’nin eşbaşkanı olan ve çalışmalara dahil olmayan Soo Borson, HBB’de günlük işlevsellikteki zorlukların daha düzensiz olma eğiliminde olduğunu söylüyor.

HBB çeşitli biçimlerde ortaya çıkabilir: Borson, unutkanlığın en tanıdık biçim olduğunu söylüyor. Bir diğeri, esas olarak işlerin yapılmasında verimliliği etkileyen ve çek defterini dengelemek veya faturaları çevrimiçi olarak ödemek gibi eskiden daha kolay olan görevlerde zorluk çeken yönetici biçimidir. Kişilikteki hafif değişikliklerin baskın olabileceği bir davranış biçimi bile vardır. Bu çeşitli formlar sıklıkla bir arada bulunur.

HBB’nin belirli bir hastalık durumunu değil, bir bilişsel işlevsellik düzeyini ifade ettiğini anlamak önemlidir. Alzheimer hastalığının tedavisindeki son gelişmeler, HBB’nin tespitinin iyileştirilmesine yeni bir aciliyet kazandırmaktadır.