Bulaşıcı hastalıklara karşı çocukların yüz okuma becerileri
Bulaşıcı hastalıklar, dünyada en çok çocukların ölümüne neden olan hastalıklardır. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, 2019 yılında 5 yaşın altındaki çocukların yaklaşık yarısı bulaşıcı hastalıklardan öldü. Bulaşıcı hastalıklar, mikropların (virüsler, bakteriler, mantarlar veya parazitler) insanlara bulaşmasıyla oluşur. Bazı bulaşıcı hastalıklar, COVID-19 gibi solunum yoluyla bulaşır. Bazıları ise, sivrisinek ısırığı gibi kan yoluyla veya cinsel yolla bulaşır. Bulaşıcı hastalıkların belirtileri arasında ateş, öksürük, burun akıntısı, ishal, kusma, deri döküntüsü ve kas ağrısı gibi semptomlar vardır.
Çocuklar, bulaşıcı hastalıklara yetişkinlerden daha kolay yakalanırlar. Bunun nedeni, çocukların bağışıklık sistemlerinin henüz tam gelişmemiş olmasıdır. Bağışıklık sistemi, vücudu mikroplara karşı koruyan bir savunma mekanizmasıdır. Çocuklar, hayatlarının ilk yıllarında pek çok mikropla karşılaşırlar ve bağışıklık sistemleri bunlara karşı antikor üretir. Antikorlar, mikropları tanıyan ve yok eden protein molekülleridir. Ancak bazen bağışıklık sistemi yeterince hızlı veya güçlü tepki veremez ve çocuklar hasta olurlar.
Çocukların bulaşıcı hastalıklardan korunması için birçok yöntem vardır. Bunlardan biri aşılamadır. Aşılar, vücuda zayıflatılmış veya ölü mikroplar vererek bağışıklık sistemini eğitir. Böylece vücut gelecekte aynı mikropla karşılaştığında hazırlıklı olur ve hastalığı önler. Bir başka yöntem ise hijyen kurallarına uymaktır. Elleri sık sık yıkamak, hasta insanlarla temas etmemek, öksürürken veya hapşırırken ağız ve burunu kapatmak gibi basit önlemler bulaşıcı hastalıkların yayılmasını azaltabilir.
Bir de çocukların hasta insanları tanıma ve onlardan kaçınma becerileri vardır. Bu beceriler, çocukların yüz ifadelerini okuyarak birinin hasta olup olmadığını anlamalarına yardımcı olur. Yüz ifadeleri, insanların duygularını ve sağlık durumlarını gösteren önemli ipuçlarıdır. Örneğin, solgun cilt rengi, kızarmış gözler, buruşmuş kaşlar veya düşük dudaklar hasta olduğunu gösterebilir. Çocukların bu ipuçlarını fark edip edemedikleri ve bunlara nasıl tepki verdikleri araştırmacılar tarafından merak edilmektedir.
Araştırmacılar bu konuda bir deney yaptılar. Deneyde COVID-19 gibi bulaşıcı bir hastalık geçiren ve iyileşen insanların yüz fotoğraflarını topladılar. Sonra bu fotoğrafları 4-5 yaş ve 8-9 yaş arası çocuklara ve yetişkinlere gösterdiler. Çocuklara, fotoğraflardaki insanlardan hangisinin daha sağlıklı olduğunu ve hangisiyle akşam yemeği yemek istediklerini sordular. Yetişkinlere de fotoğraflardaki insanların ne kadar sağlıklı göründüğünü puanlamalarını istediler.
Araştırmanın sonucunda, yetişkinlerin ve 8-9 yaşındaki çocukların hasta insanları tanıyabildikleri ve onlardan kaçındıkları bulunmuştur. Ama 4-5 yaşındaki çocuklar, hasta insanları tanımakta ve onlardan kaçınmakta zorlandıkları görülmüştür. Araştırmacılar, bu becerinin yaşla birlikte geliştiğini ve çocukların hastalıklardan korunmasına yardımcı olabileceğini söylediler.
