Değişen dünyanın yeni enfeksiyon tehditleri kapıda

Günümüz dünyasında çevresel sorunlar, iklim değişikliği ve modern yaşam alışkanlıkları, çocuk sağlığını derinden etkileyen yeni tehditler oluşturuyor. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı tarafından düzenlenen IV. Cerrahpaşa Pediatri Günleri, bu tehditleri ele almak ve sürdürülebilir çözümler geliştirmek amacıyla önemli bir bilimsel platform sundu. “Sürdürülebilir Dünya ve Çocuk” temasıyla gerçekleştirilen bu etkinlik, çocukların sağlıklı bir geleceğe ulaşabilmesi için farklı bakış açılarını ve çözüm önerilerini tartışmaya açtı. Toplantı sürecinde bir grup öğretim üyesi basınla bir araya gelerek, gündemdeki konuları paylaştı. 

Pediatri ve çevre kirliliği ilişkisi

Cerrahpaşa Pediatri Kliniği’nin tarihçesi ve vizyonu hakkında bilgi veren Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Özgür Kasapçopur, bu etkinliğin anlamını daha da derinleştirdiğini belirtti. Klinik, Türkiye’nin pediatri alanındaki ilk eğitim kurumu olarak “ümitsizlerin ümit kapısı” olma misyonunu taşırken, çocukların sağlık ve esenliklerini merkeze alan bir yaklaşımla çalışmalarını sürdürüyor. Kongre Başkanı Prof. Dr. A. Çiğdem Aktuğlu Zeybek, etkinliğin amacını, “Dünya bize çocuklarımızdan emanet” anlayışıyla, çocuklara sürdürülebilir bir dünya bırakma sorumluluğu olarak tanımladı.

Çocuk sağlığını etkileyen çevresel tehditler arasında çevre kirliliği, tarımda kullanılan pestisitler, hava kirliliği ve iklim değişikliğinin doğrudan etkileri ön plana çıkıyor. Kongrede bu başlıklar çerçevesinde üç ana oturum düzenlendi ve bilim insanları, bu sorunlara yönelik bilimsel verileri ve çözüm önerilerini paylaştı.

Çevre Kirliliği ve nörobilişsel etkiler 

Prof. Dr. Ertuğrul Kıykım, tarımda kullanılan pestisitler ve ağır metallerin çocukların nörobilişsel gelişimine etkilerini ele aldı. Özellikle arsenik, cıva ve kurşun gibi ağır metallerin yanı sıra organofosfatların, çocukların bilişsel gelişimini bozarak dikkat eksikliği, hafıza sorunları ve davranış bozukluklarına yol açtığı belirtildi. Bu toksinler yalnızca akut zehirlenmelere değil, düşük dozlarda uzun süreli maruziyet sonucunda otizm spektrum bozukluğu gibi kronik sorunlara da neden olabiliyor.

Çözüm önerileri:

1. Tarımda pestisit kullanımının azaltılması ve biyolojik mücadele yöntemlerinin desteklenmesi.

2. Ağır metal kirliliğinin önlenmesi için sanayi atıklarının daha sıkı denetimi.

3. Toplum farkındalığını artırmaya yönelik eğitim kampanyalarının düzenlenmesi.

Solunum sağlığı 

Doç. Dr. Ayşe Ayzit Kılınç Sakallı, hava kirliliğinin çocuklar üzerindeki etkilerini vurguladı. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, hava kirliliği her yıl 8 milyondan fazla erken ölüme neden olmaktadır. Özellikle partikül maddeler (PM2.5 ve PM10) ve ozon, çocuklarda astım, alerjik reaksiyonlar ve kronik solunum hastalıklarını tetiklemektedir. Ayrıca, deprem gibi doğal afetlerin ardından artan toz ve alerjenler, solunum sistemi üzerindeki baskıyı daha da artırıyor.

Çözüm Önerileri:

1. Yenilenebilir enerji kaynaklarına geçişin hızlandırılması.

2. Şehir planlamasında daha fazla yeşil alan yaratılması ve ulaşım sistemlerinin sürdürülebilir hale getirilmesi.

3. Elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerine yönelik daha sıkı yasal düzenlemeler.

Yeni enfeksiyon tehditleri

Doç. Dr. Deniz Aygün, “emerging infections” (yeni ortaya çıkan enfeksiyonlar) kavramını tartışarak, iklim değişikliği ve çevresel bozulmaların, enfeksiyon hastalıklarının yayılmasını nasıl hızlandırdığını ele aldı. Özellikle vektör kaynaklı hastalıkların (sıtma, Zika virüsü, dang humması) üreme ve yayılma alanlarının genişlediği vurgulandı. Ayrıca, göç ve savaşlar gibi sosyoekonomik faktörlerin, toplum bağışıklığını azaltarak eski hastalıkların yeniden ortaya çıkmasına neden olduğu ifade edildi.

Çözüm Önerileri:

1. Aşı karşıtlığı ile mücadeleye yönelik etkin kampanyalar ve toplum bilgilendirme projeleri.

2. İklim değişikliğini azaltmaya yönelik politikaların, sağlık sektörüne entegre edilmesi.

3. Göçmen toplulukların sağlık hizmetlerine erişimini artırmak ve aşı programlarını genişletmek.

Aşı Karşıtlığı artıyor

Kongrede en çok tartışılan konulardan biri, son yıllarda hızla artan aşı karşıtlığı oldu. Sağlık otoritelerinin, aşıların önemini halka daha etkin bir şekilde anlatması gerektiği vurgulandı. Aşılar, bireysel bağışıklığın ötesinde, toplum bağışıklığı oluşturarak, kızamık, çocuk felci ve boğmaca gibi ölümcül hastalıkların önlenmesinde kritik bir rol oynamaktadır.

Çözüm Önerileri:

1. Aşı karşıtlığını bilimsel verilerle çürüten kampanyaların düzenlenmesi.

2. Eğitim müfredatına çocukluk çağı aşılarının önemiyle ilgili içeriklerin eklenmesi.

3. Sosyal medyada yayılan yanlış bilgilere karşı hızlı ve etkili yanıt mekanizmalarının oluşturulması.

Çocuklar için sürdürülebilir bir dünya 

IV. Cerrahpaşa Pediatri Günleri, çocuk sağlığını tehdit eden çevresel, sosyal ve ekonomik sorunlara dikkat çekerken, sürdürülebilir çözümler için ortak bir vizyon sunmuştur. Çocuklarımızın sağlıklı bir geleceğe adım atması, çevresel toksinlerden arındırılmış bir dünyaya, güçlü sağlık sistemlerine ve toplum bağışıklığını koruyan aşı kampanyalarına bağlıdır.

Gelecek nesiller için daha sağlıklı bir dünya yaratmak, yalnızca pediatri alanındaki uzmanların değil, toplumun tüm kesimlerinin ortak sorumluluğudur. Bu hedefe ulaşmak için bilimsel bilgiye dayalı politikaların geliştirilmesi, sivil toplumun desteği ve bireysel farkındalığın artırılması gereklidir.

Kaynak : IV. Cerrahpaşa Pediatri Günleri konuşmaları ve sunumlarından derlendi