Parkinson hastalığının yürüme sorunlarına elektrikli çözüm
Parkinson hastalığı (PH), beyin hücrelerinin yavaş yavaş ölmesiyle oluşan ve hareket etmeyi zorlaştıran bir hastalıktır. PH, dünya çapında yaklaşık 10 milyon insanı etkileyen yaygın bir nörolojik bozukluktur. PH’li insanlar yürürken bazı sorunlar yaşarlar. Örneğin, adımları kısalır, kolları sallanmaz, hareketleri yavaşlar, vücutları sertleşir ve dengelerini kaybederler. Bu sorunlar, PH’li insanların hayat kalitesini düşürür ve onları mutsuz eder. Bu hastalığa tam bir çare bulunamadı ama bazı ilaçlar, ameliyatlar ve egzersizler biraz yardımcı olabilir.
PH’nin kesin nedeni bilinmemektedir ama genetik ve çevresel faktörlerin rol oynadığı düşünülmektedir. PH’nin en önemli belirtisi, beyinde dopamin adlı bir kimyasalın azalmasıdır. Dopamin, beyindeki hücreler arasında iletişimi sağlayan bir nörotransmitterdir. Dopamin eksikliği, beyindeki hareket kontrol merkezlerinin bozulmasına neden olur. Bu da PH’li insanların istedikleri gibi hareket edememelerine yol açar.
PH’nin tedavisinde kullanılan ilaçlar, beyindeki dopamin seviyesini arttırmaya veya dopaminin etkisini taklit etmeye çalışır. Bu ilaçlar, hastaların semptomlarını hafifletmeye yardımcı olabilir ama zamanla etkileri azalabilir veya yan etkileri artabilir. Bazı durumlarda, beyindeki belirli bölgelere elektriksel uyarım veren cerrahi bir işlem olan derin beyin stimülasyonu (DBS) uygulanabilir. DBS, hastaların motor fonksiyonlarını iyileştirebilir ama herkes için uygun değildir ve riskleri vardır. Ayrıca, fizyoterapi, egzersiz ve diyet gibi yaşam tarzı değişiklikleri de PH’li insanların hayat kalitesini arttırabilir.
Japonya’da bir grup bilim insanı, PH’li insanların yürümesini iyileştirmek için yeni bir yöntem denedi. Bu yöntemde, hastaların başına ve boynuna küçük elektrik akımı veren yapışkan bantlar yapıştırılıyor. Bu bantlar, beyinde yürümeyle ilgili olan bölgeyi uyararak onu daha iyi çalıştırıyor. Bu bölgeye serebellum denir ve vücudun dengesini, koordinasyonunu ve ritmini sağlar. Bu yöntem, hastaların yürüyüş ritmine göre ayarlanabiliyor. Yani hastalar yürüdükçe bantlardan gelen elektrik akımının şiddeti de değişiyor. Böylece beyin ile vücut arasında uyumlu bir bağlantı kuruluyor.
Bilim insanları, bu yöntemi 23 PH’li insana uyguladı. Bazıları gerçek elektrik akımı aldı, bazıları ise hiçbir şey hissetmediği sahte elektrik akımı aldı. Sahte elektrik akımının amacı, gerçek elektrik akımının etkisini karşılaştırabilmektir. Bilim insanları, gerçek elektrik akımı alan hastaların yürümesinde önemli bir iyileşme olduğunu gördü. Hastaların yürüme hızları, adım uzunlukları ve kol sallamaları arttı. Ayrıca, bu yöntemin hiçbir yan etkisi olmadığını ve hastaların rahat ettiğini belirttiler. Bu yöntem sayesinde, PH’li insanların hayat kalitesi artabilir ve daha mutlu olabilirler.
Bu çalışma, PH’nin tedavisinde yeni bir umut yaratmaktadır. Bu yöntem, beyincik üzerindeki yürüyüşle birleştirilmiş kapalı döngü transkraniyal elektrik stimülasyonu (tES) olarak adlandırılmaktadır. Bu yöntem, PH’nin yanı sıra inme, serebral palsi, multipl skleroz gibi diğer nörolojik bozuklukları olan hastalarda da yürüyüşü iyileştirebilir. Bu yöntem, basit, ucuz ve güvenli bir şekilde uygulanabilir. Ayrıca, hastaların evde veya klinikte kendilerine uygulayabilecekleri bir cihaz olarak geliştirilebilir.
